Home> 2 Een 'vergeten' uitgeverij > Hoe het allemaal begon.

2Een 'vergeten' uitgeverij

Hoe het allemaal begon.

Print deze paragraafPrint

‘Met van Andel ( Andel, P. van ) ’.
‘U spreekt met Nijgh & van Ditmar in Amsterdam, hebt u een paar minuten? Wij zijn het één en ander aan het opruimen in onze archieven en zijn daarbij gestuit op enkele tientallen dozen die vol zitten met honderden boeken uitgegeven door Uitgeverij van Stockum en we weten eigenlijk niet goed wat we daarmee moeten. Hebt u daar belangstelling voor, gezien de naamsovereenkomst?’
Door dit telefoongesprek van een jaar of vijftien geleden werd Peter van Andel, directeur van Boekhandel van Stockum sinds 1985, geconfronteerd met een aspect van een bedrijfsverleden dat - tot op dat moment - volledig nieuw en onbekend voor hem was.
(Aan het slot van dit verhaal zal uit de doeken worden gedaan hoe die boeken bij Nijgh terecht waren gekomen!)

Van Andel verzocht alles wat men in Amsterdam gevonden had naar Den Haag te sturen en liet dat voorlopig in een kelder hoek van onze voormalige winkel in de Venestraat stapelen, waarna het geruime tijd duurde voordat men tijd en gelegenheid had de boel eens uit te pakken en nader te bekijken.
De komst van een stagiair bracht uitkomst: hem werd opdracht gegeven de dozen leeg te maken en de boeken op alfabetische volgorde van auteur in de beschikbaar gestelde schappen te plaatsen en een lijst van het aanwezige samen te stellen. Toen die klus na enige weken geklaard was werd de hele ‘handel’ weer in dozen gepakt en maar weer opgeborgen tot...

...Van Stockum in de loop van 2004 een fraai verbouwde administratieve vestiging in het Westeinde betrok, waar o.a. een grote vergaderruimte beschikbaar kwam die ook enigszins ‘aangekleed’ moest worden, hetgeen Van Andel op het idee bracht dat archief van de Uitgeverij in kasten langs de wanden te plaatsen. Helaas bleek toen dat de boeken door onnauwkeurige hulpkrachten niet zorgvuldig waren ingepakt en ook volkomen willekeurig in het nieuwe onderkomen op de plank waren gezet en dat ergerde hem al een tijdje.
Begin 2005 sprak hij mij aan na een personeelsvergadering in genoemde ruimte, wees op de boekenrijen langs de muur en zei dat hij het op prijs zou stellen als ik - indien ik er voor voelde en zo nu en dan wat tijd kon vrij maken - orde in de ontstane chaos wilde scheppen. Hij voegde er aan toe dat hij het ook wel leuk zou vinden het archief zoveel mogelijk te completeren en vroeg of ik mij daarmee wilde belasten!
Eerlijk gezegd zag ik dat in eerste instantie nog niet direct zo zitten: mijn eigen dagelijkse werkzaamheden eisten al m’n tijd en aandacht op en ik schoof de klus telkens voor me uit.

Er ontstaat een uitgeversarchief.


Nadat ik een vijfdaagse werkweek had teruggebracht tot een vierdaagse en daarmee de (werk)druk enigszins van de ketel ging, gloorde er meer vrije tijd aan de horizon en groeide tevens de lust en de nieuwsgierigheid om mij met dit uitgeversarchief bezig te houden en ik stortte me energiek op deze uitdaging.
Allereerst verdiepte ik me in de begeleidende lijst met een opgave wat er aanwezig zou moeten zijn, maar al spoedig bleek dat de door die stagiair gemaakte inventarisatie een aanfluiting was van wat een bibliografie behoort te zijn. Slecht en/of onjuist gespelde auteursnamen en titels; een jammerlijke alfabetische rangschikking; incorrecte dateringen en titelbeschrijvingen, kortom een onwerkbare janboel.
Dus: alles opnieuw uit de kast gehaald en bij stukjes en beetjes weer teruggezet, maar deze keer chronologisch gerangschikt; daarbij deed een fondscatalogus van Van Stockum uit 1933 heel goed dienst.



De jubileum-fondscatalogus uit 1933


Die catalogus was in dat jaar uitgegeven t.g.v. het 100-jarig jubileum van de firma; ik was van het bestaan daarvan niet op de hoogte, vermoedde echter wel dat er ooit een fondscatalogus was gemaakt, maar het lukte me toen niet onmiddellijk om daar achter te komen. Bijna ten einde raad - want zonder zo’n catalogus is het onbegonnen werk een overzicht van uitgaven uit zo’n lange historie samen te stellen - probeerde ik ‘t nog eenmaal via internet met een simpele opgave ‘fondscatalogus Stockum’ en ziedaar, een antiquaar in Schiedam bezorgde mij een zeer goede dag!
Daarmee had en heb ik dus een uitstekende basis in handen m.b.t. de publicaties die de firma sinds de oprichting het licht heeft doen zien, al bleek later in de praktijk dat ook deze toch wel zeer uitgebreide catalogus lang niet volledig is!
Zorgvuldig begon ik alle aanwezige boeken die waren gepubliceerd vóór 1933 als ‘present’ in de catalogus aan te strepen en de latere uitgaven natuurlijk ook op de krakkemikkige lijst te checken, waarna al spoedig bleek dat de honderden boeken die we al in huis hadden slechts een fractie uitmaakten van wat Van Stockum ooit heeft uitgegeven. Dat was natuurlijk wel even een kleine teleurstelling, maar daar stond tegenover dat de uitdaging om het fonds te completeren een stuk groter werd.
Nu kon ik dus aan de slag om te proberen zoveel mogelijk oude uitgaven op te sporen en daarbij bleek opnieuw hoe belangrijk internet in ons leven is geworden. Via websites van individuele en van samenwerkende antiquariaten lukte het mij om in vrij korte tijd enkele honderden vondsten aan onze collectie toe te voegen. Niet allemaal in perfecte staat helaas, maar met behulp van een in de buurt wonende binder-restaurateur konden vele verfomfaaide boeken, boekjes en pamfletten weer enigszins toonbaar gemaakt worden.
Een min of meer compleet uitgeversfonds is tenslotte een vorm van cultuurbezit, vind ik; dat van Andel voor de aankopen en de restauratie daarvan ruimhartig een budget ter beschikking stelde, getuigt van zijn historisch besef en verdient dan ook een compliment!

paragrafen in dit hoofdstuk

imageHoe het allemaal begon.

imageOver uitgever en uitgeven en hoe boeken in omloop worden gebracht

imageHet tijdperk W.P. van Stockum sr. 1833-1878.

imageWelk een rijk bezit een familie-archief kan zijn!

imageHet tijdperk W.P. van Stockum jr. 1878-1906.

imageWaarom er zo nodig een Uitgeversbond moest worden opgericht.

imageHet tijdperk W.A. Petri 1906-1960.

imageDe laatste stuiptrekkingen.

imageUitgeven is ook niet meer wat het geweest is!

imageFondsuitgaven - en uitgaven in depot - van Uitgeverij van Stockum. Deel I.

imageFondsuitgaven - en uitgaven in depot - van Uitgeverij van Stockum. Deel II.

Home | Contact | Zoek in 17 miljoen leverbare titels